Met “schone” kleren bedoelen we maatschappelijk verantwoord geproduceerde kleding (“MVO kleding”). Regelmatig is de kledingindustrie in het nieuws: slechte arbeidsomstandigheden, lange werkweken, zeer lage lonen, geen vakbondsvrijheid, vragen over de milieuvriendelijkheid. Hoe zit het met de kleding die wij kunnen kopen? Wat kunnen we er in Teylingen zelf aan doen? Voor de delen 1 t/m 5 zie hieronder.

Leefbaar loon is eerlijk loon

In de kledingindustrie wordt vaak geen eerlijk loon, of: leefbaar loon, betaald. De meeste kledingarbeiders verdienen nog steeds een hongerloon. Recent onderzoek bij 171 bekende grote kledingmerken toonde aan: geen enkel bedrijf betaalde een leefbaar loon aan de mensen die de kleding maken. Slechts 21 van de 171 merken zetten geloofwaardige stappen om een leefbaar loon mogelijk te maken. En zelfs zij hebben nog een lange weg te gaan voordat leefbaar loon een realiteit is. De andere 150 merken laten het, bijna of helemaal, afweten. Een lichtpuntje: vele merken hebben het recht op leefbaar loon wel opgenomen in hun gedragscode.

Maar wat is eigenlijk een leefbaar loon? Wat koop je daarvoor? Daarover gaat deze bijdrage; zie ook de figuur.

Leefbaar loon is een Mensenrecht

Met een leefbaar loon moet een werknemer zichzelf en zijn gezin kunnen onderhouden. Het begrip leefbaar loon staat in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Meer specifiek is een leefbaar loon:

  • van toepassing op alle werknemers, er bestaat geen salaris onder het niveau van een leefbaar loon
  • gebaseerd op een normale werkweek van maximaal 48 uur
  • het nettosalaris, na aftrek van belastingen en zonder bonussen, of vergoedingen voor overwerk
  • voldoende voor de basisbehoeften van een gezin van vier mensen (twee volwassenen, twee kinderen)
  • inclusief 10% voor het opbouwen van een beschikbaar inkomen voor de voorziening in basisbehoeften.

Wat kun je ermee kopen, in een ontwikkelingsland?

Ongeveer 50% gaat op aan voeding. Een veel groter deel dan bij ons dus, wij betalen meestal zo’n 20 tot 30% aan eten en drinken. Van een leefbaar loon in een ontwikkelingsland gaat zo’n 40% naar kleding, huur, reiskosten, schoolgeld en gezondheidszorg; 10 % is vrij te besteden (sparen, pensioen, vrije tijd, buffer).

Minimumloon vaak (veel) lager dan leefbaar loon

Bijna alle landen kennen een wettelijk minimumloon. Er blijken grote verschillen te zijn tussen de minimumlonen en leefbare lonen. In landen met veel kledingindustrie zijn minimumlonen (veel) lager dan het leefbaar loon. Zo is in China het minimumloon ca. 46% van het leefbare loon, in Indonesië 31%, in India 26%, in Cambodja 21% en in Bangladesh 11%. Lagelonenlanden hebben vaak niet het geld om de controleurs te betalen die nodig zijn om de wetten te handhaven; dus nog minder dan het minimumloon komt ook voor……