De start

In 1988 richtten Frans van der Hoff en Nico Roozen de Stichting Max Havelaar op. De stichting werd vernoemd naar de hoofdpersoon van het gelijknamige boek van Multatuli, ‘omdat de situatie van koffieboeren sindsdien helaas weinig is verbeterd en Multatuli’s protest nog steeds actueel is’. Multatuli beschrijft in zijn boek namelijk de sociale misstanden in de koffieteelt in Indonesië en hij komt op voor de lokale bevolking. De aanleiding van de oprichting was een dringende oproep van koffieboeren in Mexico. “Hulp is mooi, maar een eerlijke prijs voor onze koffie is nog beter. Dan hoeven we onze hand niet langer op te houden”, zo stelden zij. Met een eerlijke prijs voor de koffiebonen kunnen kleine boeren het heft in eigen hand nemen. De stichting Max Havelaar gaf voor het eerst een onafhankelijk keurmerk uit als garantie voor een gezonde productieketen.

Na 32 jaar

Nu, precies 200 jaar na de geboorte van Multatuli, neemt de stichting afscheid van de naam Max Havelaar en gaat verder onder de naam Fairtrade Nederland. Fairtrade is de internationale aanduiding voor hetzelfde keurmerk. Na de introductie in Nederland in 1988 werd dit initiatief verrassend goed ontvangen in vele andere landen. Veel consumenten bleken bereid om soms iets meer te betalen voor hun koffie om daarmee de boeren te ondersteunen. Het Fairtrade keurmerk kent inmiddels op 27 duizend producten in 120 landen.

Koffie boer

Prijs en premie

Je zou Fairtrade kunnen zien als een verkapte vorm van ontwikkelingshulp. Maar dan is het wel een heel praktische en efficiënte manier van hulp. Het geld van Westerse consumenten komt namelijk zonder omwegen terecht bij lokale boerencoöperaties. Die ontvangen altijd een vastgestelde minimumprijs voor hun product, ook als de wereldmarktprijs daaronder zakt. Als de prijs hoger is, krijgen ze die hogere prijs. Daarnaast ontvangen zij een Fairtrade premie, een investeringsbonus – zelf te besteden aan verbetering van de levensomstandigheden van boeren, arbeiders en hun families. Bijvoorbeeld aan betere lonen, veiliger arbeidsomstandigheden of onderwijs. Of bijvoorbeeld aan een nieuwe weg, betere huisvesting, investeringen in hun bedrijf of milieubescherming. Al met al worden de levens van de mensen die van alles produceren wat wij dagelijks gebruiken, een stuk beter. Geen beter medicijn tegen armoede dan het vermogen om in het eigen inkomen te voorzien!

Actueler dan ooit

Voor Fairtrade gecertificeerde organisaties geldt dat zij moeten voldoen aan hoge sociale- en milieustandaarden. Zo hebben arbeiders bijvoorbeeld het recht zich te verenigen in vakbonden. Het gebruik van zware pesticiden niet toegestaan. Dat is beter voor de gezondheid van de boeren, beter voor het milieu en voor de consument.
De naamsverandering van de Nederlandse stichting wil niet zeggen dat het aandachtsgebied verandert. Pas de laatste jaren neemt de aandacht voor duurzaamheid en de herkomst van producten sterk toe. COVID-19 heeft de ongelijkheid in de wereld niet alleen zichtbaarder, maar ook nog groter gemaakt. Eigenlijk staan we nog maar aan het begin van noodzakelijke veranderingen. Fairtrade is daarom belangrijker dan ooit.

Ontdek!

Tegenwoordig zijn Fairtrade producten niet meer per se duurder dan hun ‘normale’ tegenhangers. Supermarktketen PLUS koos er bijvoorbeeld in 2015 al voor om alleen nog maar Fairtrade bananen te verkopen. Omdat ze daarmee op grotere schaal inkopen, kan dat voor een ‘normale’ prijs. Terwijl de boeren wel gegarandeerd hun minimumprijs plus de Fairtrade premie ontvangen. Behalve koffie en bananen vind je in steeds meer winkels ook thee, suiker, sinaasappelsap, bloemen en katoenen producten Fairtrade gecertificeerd. Recent is bij Plus alle cacao in huismerkproducten Fairtrade geworden. Je herkent gecertificeerde producten aan het blauw-groene logo. Ga eens op safari in je speciaalzaak of supermarkt! Ontdek met welke producten jij bijdraagt aan een beter leven voor boeren in ontwikkelingslanden en aan een gezonder klimaat.