In november stond zowel in dagblad Trouw als in de Volkskrant een kritisch artikel over Fairtrade. “Consumenten denken dat zij goed doen met het kopen van Fairtrade producten, maar het levert de koffieboeren niets op”, was de teneur van de artikelen. Wij merken dat de informatie over Fairtrade niet altijd volledig is en er daardoor voorbij wordt gegaan aan nut en noodzaak van Fairtrade.  

Betekenis Fairtrade

Fairtrade is  een internationale beweging gericht op het verbeteren van de levensstandaard van boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden. Onder meer Wereldwinkels, Fairtrade gemeenten (al meer dan 2100, in vele landen), de sociale ondernemingen Fair Trade Original en Tony’s Chocolonely, en stichting Max Havelaar zijn onderdeel van deze beweging.
Fairtrade is ook een internationaal keurmerk, in ons land herkenbaar aan het bekende Max Havelaar keurmerk label. De onafhankelijke internationale keurmerk organisatie Fairtrade Labelling Organisation (FLO), gevestigd in Berlijn, is voor 50% in eigendom van de Fairtrade boeren.

Het financiële voordeel

Boerenorganisaties of plantages, die Fairtrade gecertificeerd zijn, moeten aan strenge eisen voldoen op sociaal en milieu gebied. Hierop wordt gecontroleerd. Uniek bij Fairtrade is dat er eisen worden gesteld aan de opkopers van bijvoorbeeld de koffiebonen bij de Fairtrade gecertificeerde boeren. Zij moeten een minimum prijs betalen wanneer de  wereldmarktprijs daaronder ligt. Zo biedt Fairtrade een financieel “vangnet”. Aanvullend moet de opkoper een Fairtrade premie betalen. 
Momenteel is de wereldmarktprijs extreem laag. Daarom hebben koffieboeren juist nu veel aan het financiële “vangnet” van Fairtrade. Een voorbeeld is Arabica koffie. De wereldmarktprijs is momenteel $ 2,42 per kilo.  De Fairtrade minimum prijs  is $ 3,08; de daarenboven te betalen Fairtrade premie is $ 0,44.

Situatie voor de koffieboer

Betekenen de Fairtrade minimumprijs plus de Fairtrade premie nu een redelijk inkomen voor de (alle) Fairtrade koffieboeren?? Nee, helaas niet. De minimum prijs dekt de productiekosten, waardoor boeren er in elk geval niet op achteruit gaan. Dit geldt echter alleen voor het volume koffiebonen dat onder Fairtrade voorwaarden wordt afgezet. Voor Fairtrade koffieboeren is dit gemiddeld maar 34%. Voor de andere 66% koffiebonen ontvangen zij niet meer dan de (momenteel) zeer lage wereldmarktprijs.
En hier zit natuurlijk een zeer belangrijk knelpunt: lang niet alle door Fairtrade boeren geteelde koffie kunnen zij ook verkopen tegen de door Fairtrade gestelde (prijs) voorwaarden. Eens te meer reden om hier te bevorderen dat steeds meer Fairtrade koffie wordt verkocht en gedronken!

Fairtrade: meer dan een plakkertje 

Bij een keurmerk denk je automatisch aan regeltjes, controle en een label waaruit blijkt dat het OK is. Fairtrade doet veel meer. Het bouwen aan sterke organisaties is een van de kernactiviteiten van Fairtrade. Fairtrade traint en begeleidt boeren om zich te verenigen in organisaties die opgewassen zijn tegen de macht van opkopers. Organisaties die opkomen tegen de veel toegepaste praktijk dat koffiebonen-opkopers al voor het oogstseizoen de bonen kopen bij arme boeren tegen zeer lage prijzen. Daarmee kunnen deze boeren dan wel bijvoorbeeld kunstmest kopen, maar kunnen ze op termijn niet aan de armoe ontsnappen.
Daarnaast biedt een sterke boerencoöperatie banken meer zekerheid waardoor boeren goedkoper geld kunnen lenen. Bijvoorbeeld voor bedrijfsverbetering of scholen en gezondheidszorg. Vaak zie je dit niet in een huishoudinkomen terug. Maar het is, op termijn, wel degelijk ook financieel belangrijk!  

N.B. Er is nog veel meer te vertellen over de soms terechte kritiek op Fairtrade. Het prikkelt om het beter en nog meer te doen. Hoe dan ook, er is nog een lange weg te gaan voordat er geen koffie meer is zonder bittere nasmaak van de armoe van de koffieboeren. Ook kritiek? Meld het, wij voeren graag de discussie! Mail naar info@teylingenfairtrade.nl.