De Eerlijke Geldwijzer (www.eerlijkegeldwijzer.nl) vergelijkt banken op hun beleid voor belangrijke duurzaamheids onderwerpen als klimaat, mensenrechten, wapens en dierenwelzijn. Dit artikel laat de scores zien van een aantal bekende aanbieders van particuliere betaal- en spaarrekeningen in Nederland. Er blijken grote onderlinge verschillen te zijn. Ook is er soms duidelijk verschil tussen wat gezegd/geschreven wordt en de praktijk.

Wat is dat, de Eerlijke Geldwijzer?

De website Eerlijke Geldwijzer publiceert de resultaten van onderzoek van en naar banken en geeft bankklanten de mogelijkheid hun bank aan te schrijven. Doel is het beleid van de banken te verduurzamen. Ook wordt het beleid vergeleken met wat er in de praktijk gebeurt, want dat verschilt soms nogal. De Eerlijke Geldwijzer is een initiatief van Oxfam Novib, Amnesty International, Milieudefensie, FNV, Dierenbescherming en PAX. Steunbetuigers zijn onder meer CNV, Cordaid, Hivos, ICCO, stichting Natuur en Milieu en de Woonbond.

Scores van bekende banken

Uit de tabel “Scores banken op duurzaamheid” bij dit artikel blijkt dat de grote banken ABN-AMRO, ING en Rabobank het duidelijk minder goed doen dan de kleine(re) banken ASN bank, SNS bank en Triodos bank. N.B.: de tabel meldt, omdat een grote hoeveelheid gegevens niet past in dit artikel, slechts een beperkt deel van de duurzaamheidsonderwerpen en de scores daarop uit de website Eerlijke Geldwijzer.

Voorbeelden van duurzaamheids onderwerpen waarbij er grote verschillen zijn tussen grote banken en de kleine(re):

  • Belastingen en corruptie. Belastinginkomsten zijn essentieel om openbare voorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs, (vaar)wegen en sociale zekerheid te financieren. De ideale bank maakt zich niet schuldig aan corruptie, belastingontduiking- en ontwijking.
  • Dierenwelzijn. Banken kunnen invloed uitoefenen op het welzijn van dieren als ze investeren in sectoren waar dieren worden gebruikt, gevangen of gefokt, zoals de veeteelt, de visserij en de farmaceutische industrie. Een goed dierenwelzijnsbeleid sluit bijvoorbeeld investeringen uit in ondernemingen waarvan bekend is dat zij betrokken zijn bij misstanden en die geen actie ondernemen om de leefomstandigheden van dieren te verbeteren.
  • Financiële sector. Het geld van de banken wordt ingezet in alle uithoeken van de wereld, deels via andere banken en overheden. Ze kunnen daarmee bijvoorbeeld investeren in producten waarmee inkomen en ontwikkelingskansen worden geboden in ontwikkelingslanden of waarmee miljoenen mensen toegang tot gezondheidszorg kunnen krijgen. Banken zouden voorwaarden moeten stellen aan de leningen die zij aan andere banken en overheden verstrekken, om te voorkomen dat via deze omweg hun geld uiteindelijk toch terecht komt bij de bedrijven en overheden waarin zij niet willen investeren. Een goed bankbeleid zou onder meer de eisen van de UN (Verenigde Naties) moeten stellen bij het doorlenen van geld. De UN Global Compact bindt bedrijven aan tien principes op het gebied van mensenrechten, arbeidsomstandigheden, milieu en anti-corruptie. De principes zijn afgeleid van de Universele verklaring van de rechten van de mens en internationaal erkende verklaringen.

Verschillen tussen wat gezegd/geschreven wordt en de praktijk

Bij 6 van de in totaal 18 duurzaamheids onderwerpen die de website Eerlijke bankwijzer onderscheidt zijn er duidelijke verschillen tussen wat een bank op zijn website, in reclame en in folders bijvoorbeeld meldt over zijn duurzaamheid enerzijds en anderzijds wat in de praktijk gebeurt. Voorbeelden zijn:

  • Arbeidsrechten. Het arbeidsrechtenbeleid van ING is zeer goed (score 9). ING onderschrijft de relevante standaarden m.b.t. vakbondsvrijheid, non-discriminatie, gezondheid en veiligheid op de werkvloer, klachtenprocedures, een verbod op dwangarbeid en kinderarbeid; maar ze worden niet in detail toegelicht. In haar eigen inkoopbeleid zijn voorwaarden op het gebied van mensenrechten en arbeidsnormen opgenomen. Maar uit het praktijkonderzoek ‘Leefbaar Loon en Vakbondsvrijheid in de elektronica- en kledingsector’ (juni 2016) blijkt dat ING slechts voldoende scoort (score 6). Zo krijgt Leefbaar Loon bij kredietverlening van ING aandacht in de screening van bedrijven, maar is het niet expliciet onderdeel van afspraken met bedrijven.
  • Mensenrechten In het praktijkonderzoek ‘Delfstofwinnende bedrijven en Mensenrechten’ (2013) haalt Triodos voor vermogensbeheer de hoogste score (score 10). Echter, uit het praktijkonderzoek naar investeringen in bedrijven die land aankopen (2012) blijkt dat Triodos geen kredieten verstrekt aan landverwervende bedrijven – waarbij soms sprake is van landroof – maar er wel in belegt. Op dit onderdeel scoorde Triodos een 3. De andere banken uit de tabel scoorden op dit onderdeel ook 3, behalve ASN (5), SNS (4) en ABN-Amro (2).
  • Transparantiebeleid Het transparantiebeleid van de Rabobank is voldoende (score 6). De bank maakt echter geen namen bekend van de bedrijven en overheden waarin geïnvesteerd wordt. Voor leningen geeft de Rabobank wel een gedetailleerde splitsing van de kredieten naar regio en sector. De bank publiceert een duurzaamheidsverslag dat extern wordt geverifieerd. De Rabobank heeft geen intern klachtenmechanisme voor individuen en maatschappelijke organisaties die geen klant zijn (2015).

In praktijkonderzoek transparantie (2013) scoort Rabobank onvoldoende (score 3) op bankinvesteringen en ruim onvoldoende (score 4) op vermogensbeheer. De bank publiceert geen uitsluitingslijst en geen nauwkeurig overzicht in welke sectoren het investeert.

Wat kunt u doen?

Via de website www.eerlijkegeldwijzer.nl kunt heel eenvoudig e-mailen naar uw bank. Maar u kunt er natuurlijk ook even over praten als u toch weer bij uw bank bent! Het gaat om uw geld.