Bananen zijn het meest gegeten fruit in Nederland. We eten jaarlijks ruim 720 miljoen (!) bananen, zo’n 42 bananen per persoon. Bananen zijn gezond, lekker en makkelijk uit het vuistje op te eten. Fairtrade Gemeenten vinden het belangrijk dat supermarkten 100% fairtrade bananen inkopen. Want Fairtrade bananen verzekeren redelijke inkomens en redelijke arbeidsomstandigheden voor de bananenboeren en arbeiders.

De bananen teelt

Jaarlijks produceren tropische landen als Colombia, Ecuador, Dominicaanse Republiek en Peru meer dan 100 miljoen ton bananen. Bananen worden geteeld op grote plantages, en door kleine boerenorganisaties. De sector kent in beide vormen veel problemen. De kleine boerenorganisaties hebben vaak geen toegang tot de wereldmarkt. Ze kunnen alleen in eigen land verkopen en kunnen hun bananen niet voor de hogere exportprijzen. Voor  exporteren zijn ze afhankelijk van grote bananenondernemingen. Dergelijke grote organisaties zijn zo machtig dat zij de prijzen die zij betalen aan de kleine boerenorganisaties laag kunnen houden.

Grote bedrijven

Vijf grote bedrijven domineren de exportmarkt voor bananen: Chiquita, Dole, Del Monte, Fyffes en Noboa. Zij beheersen 70 procent van de wereldmarkt en bestrijken de hele keten: van plantage tot verwerking en export.
Deze grote bedrijven hebben de macht de arbeiders op hun plantages laag te betalen en lange werkdagen te laten maken. Vaste arbeidscontracten zijn er lang niet altijd waardoor vele arbeiders onzeker zijn over hun financiële toekomst. Vanwege de slechte arbeidsomstandigheden zijn er regelmatig stakingen.

Veel bestrijdingsmiddelen bij bananenteelt

In de bananenteelt worden veel zware chemische plantenziekten- bestrijdingsmiddelen toegepast. Uit de lucht besproeien van de bananenvelden gebeurt soms wel vijftig keer per jaar.  Het gevolg is niet alleen water- en bodemverontreiniging maar ook relatief veel ziekten bij de plantage- arbeiders. Dus ondanks verbeteringen hier en daar zijn er nog veel misstanden in de bananensector.

Gevolgen Fairtrade voor kleine boeren

Fairtrade boeren blijken een stabieler inkomen hebben dan niet-gecertificeerde boeren door de gegarandeerde  minimum prijs. 96% van de boeren in Colombia geeft aan dat hun economische situatie is verbeterd sinds ze lid zijn van een Fairtrade coöperatie.
Het Fairtrade systeem stimuleert samenwerking tussen boeren via coöperaties. Met deze coöperaties kunnen boeren die op kleine schaal bananen telen zelf toegang krijgen tot de internationale markt. Doordat binnen fairtrade langdurige handelsrelaties worden aangegaan zijn de boeren zekerder van een inkomen op de lange termijn. Dan kunnen zij makkelijker leningen afsluiten bij een bank.

Gevolgen Fairtrade voor plantagearbeiders

Plantagearbeiders op de meestal kleinere Fairtrade plantages krijgen een formeel arbeidscontract met daaraan verbonden rechten zoals vakantiedagen, verlof tijdens feestdagen  en doorbetaling tijdens ziekte en zwangerschap. Dat biedt perspectief en zorgt dat de arbeiders toekomstplannen kunnen maken, de levensstandaard stijgt daarmee.
De minimumprijs maakt het deze plantage- eigenaren mogelijk de verantwoordelijkheid naar hun arbeiders toe op het gebied van bijvoorbeeld huisvesting en sociale voorzieningen na te komen.

Hoe herkent u Fairtrade bananen?

In ons land herkent u Fairtrade bananen aan het internationale Fairtrade keurmerk, in Nederland vaak met er bij vermeld “Max Havelaar”.

Dit in ons land ontstane keurmerk is daarom hier  vooral bekend als Max Havelaar keurmerk. Alleen dit keurmerk garandeert een minimumprijs voor de bananenboeren en langdurige handelsrelaties voor de  boeren en coöperaties.
In verschillende supermarkten ziet u ook het RFA Certified keurmerk (Rainforest Alliance). Dit gaat ook duidelijk de goede kant op, maar mist helaas de garantie van een minimumprijs en langdurige handelsrelaties.

Wat kunt u doen?

Een deel van de Nederlandse supermarkten, o.a. Coop, Deen, Plus en Spar  verkopen al alleen nog maar 100 procent Fairtrade bananen. Teylingen Fairtrade streeft er naar dat in onze Fairtrade Gemeente de supermarkten ook alleen maar Fairtrade bananen verkopen. U helpt als u met de manager of fruitinkoper van uw supermarkt er eens een praatje over maakt.